Hướng dẫn xử lý sự cố SCBA: Lỗi thường gặp và cách xử lý an toàn

Trong môi trường có khói, khí độc hoặc thiếu oxy, SCBA (Self-Contained Breathing Apparatus) là thiết bị bảo vệ hô hấp quan trọng, cung cấp nguồn khí thở độc lập cho người sử dụng. Tuy nhiên, SCBA chỉ phát huy hiệu quả khi được lựa chọn đúng, kiểm tra đầy đủ và sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Một vấn đề như rò rỉ khí, áp suất giảm nhanh, còi cảnh báo không hoạt động hay mặt nạ không kín đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bảo vệ người sử dụng. Đặc biệt, nếu sự cố xảy ra khi đang ở trong khu vực nguy hiểm, ưu tiên hàng đầu là rời khỏi khu vực theo quy trình ứng cứu, thay vì cố gắng sửa thiết bị tại chỗ.

Bài viết dưới đây giúp người sử dụng nhận biết những sự cố SCBA thường gặp, cách xử lý an toàn và những bước kiểm tra cần thực hiện để hạn chế sự cố trong quá trình làm việc.

1. SCBA là gì? Vì sao thiết bị này quan trọng?

1.1. SCBA hoạt động như thế nào?

SCBA là viết tắt của Self-Contained Breathing Apparatus, thường được gọi là bộ thiết bị trợ thở SCBA hoặc bộ thiết bị thở độc lập. Khác với các loại mặt nạ lọc khí sử dụng phin lọc hoặc hệ thống cấp khí từ bên ngoài, SCBA mang theo nguồn khí thở trong bình khí nén và cung cấp khí cho người sử dụng thông qua hệ thống điều áp.

Về nguyên lý, khí nén trong bình được đưa qua van bình và bộ giảm áp để hạ áp suất xuống mức phù hợp. Sau đó, khí được dẫn đến bộ điều áp thứ hai và cấp vào mặt nạ theo nhu cầu hô hấp của người sử dụng. Nhiều hệ thống SCBA sử dụng cơ chế pressure-demand, trong đó bộ điều áp duy trì áp suất dương bên trong mặt nạ trong điều kiện hoạt động bình thường, giúp hạn chế không khí bên ngoài xâm nhập qua các vị trí không kín.

Các cấu hình SCBA được NIOSH phê duyệt có thể sử dụng khí nén và có hệ thống chỉ báo thời gian sử dụng còn lại hoặc cảnh báo cuối thời gian sử dụng tùy model.

SCBA là gì?

>> Xem thêm sản phẩm: Thiết bị trợ thở SCBA – HONEYWELLSAFETY .VN | 100% SẢN PHẨM CHÍNH HÃNG – GIÁ TẬN GỐC

1.2. Những môi trường thường sử dụng SCBA

SCBA được sử dụng trong những môi trường mà không khí xung quanh có thể không đảm bảo an toàn cho hô hấp, chẳng hạn như khu vực thiếu oxy, có nồng độ chất độc nguy hiểm hoặc xuất hiện khói và các chất ô nhiễm mà thiết bị lọc khí thông thường không phù hợp.

Một số môi trường thường cần đến SCBA gồm cứu hỏa, cứu hộ cứu nạn, nhà máy hóa chất, dầu khí, xử lý sự cố tràn hóa chất, không gian hạn chế có nguy cơ thiếu oxy và một số hoạt động ứng phó sự cố công nghiệp.

1.3. Các bộ phận chính của một bộ SCBA

Một bộ SCBA hoàn chỉnh thường bao gồm nhiều bộ phận phối hợp với nhau để cung cấp khí thở và bảo vệ người sử dụng.

Bình khí nén là nơi chứa nguồn khí thở. Van bình kiểm soát việc mở và đóng nguồn khí. Bộ giảm áp hạ áp suất khí từ bình xuống mức phù hợp với hệ thống cấp khí.

Ống dẫn khí kết nối các bộ phận của hệ thống. Đồng hồ áp suất giúp người sử dụng theo dõi lượng khí còn lại trong bình. Bộ điều áp thứ hai cung cấp khí vào mặt nạ theo nhu cầu hô hấp.

Mặt nạ toàn mặt tạo vùng kín quanh khuôn mặt và cung cấp khí thở đồng thời bảo vệ mắt, mặt khỏi môi trường bên ngoài. Ngoài ra, SCBA còn có còi hoặc hệ thống cảnh báo áp suất thấp/thời gian sử dụng còn lại, dây đeo và khung đeo giúp cố định thiết bị trên cơ thể.

2. Những sự cố SCBA thường gặp

2.1. SCBA bị rò rỉ khí

Rò rỉ là một trong những sự cố cần đặc biệt chú ý vì có thể làm giảm lượng khí dự trữ và rút ngắn thời gian làm việc.

Người sử dụng có thể nhận biết qua tiếng xì khí bất thường, áp suất giảm nhanh hơn dự kiến hoặc thời gian sử dụng khí ngắn bất thường.

Rò rỉ có thể xuất phát từ nhiều vị trí như van bình, đầu nối, ống dẫn, bộ điều áp hoặc các chi tiết làm kín. Không nên tự phán đoán nguyên nhân chỉ dựa vào tiếng xì hoặc đồng hồ áp suất.

2.2. Đồng hồ áp suất giảm nhanh bất thường

Đồng hồ áp suất giảm trong quá trình sử dụng là hiện tượng bình thường vì khí trong bình đang được tiêu thụ. Tuy nhiên, nếu áp suất giảm nhanh bất thường so với điều kiện làm việc, cần kiểm tra nguyên nhân.

Tình trạng này có thể liên quan đến lượng khí ban đầu không đủ, rò rỉ trong hệ thống, vấn đề ở van hoặc bộ điều áp. Ngoài ra, khi người sử dụng làm việc với cường độ cao hoặc căng thẳng, nhịp thở tăng cũng khiến lượng khí tiêu thụ nhanh hơn.

Vì vậy, hãy căn cứ vào thông số của đúng model, đồng hồ trên thiết bị và hướng dẫn của nhà sản xuất, thay vì áp dụng một con số áp suất cố định cho mọi bộ SCBA.

2.3. Còi cảnh báo áp suất thấp không hoạt động

Còi cảnh báo hoặc hệ thống End-of-Service-Time Indicator (EOSTI) có vai trò thông báo cho người sử dụng khi nguồn khí đang tiến đến giới hạn cần rút lui theo thiết kế của thiết bị.

Nếu hệ thống cảnh báo không hoạt động trong quá trình kiểm tra trước khi sử dụng, không nên tiếp tục sử dụng SCBA trong nhiệm vụ nguy hiểm chỉ vì đồng hồ áp suất vẫn hoạt động.

Khi phát hiện lỗi, cần đưa SCBA ra khỏi trạng thái sử dụng và thực hiện kiểm tra theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Việc sửa chữa các bộ phận liên quan đến hệ thống điều áp hoặc cảnh báo nên được thực hiện bởi người có chuyên môn được đào tạo.

Những sự cố thường gặp

>> Xem thêm sản phẩm: Thiết bị trợ thở SCBA T8000 Type II SCBA-805MLK-T Honeywell – HONEYWELLSAFETY .VN | 100% SẢN PHẨM CHÍNH HÃNG – GIÁ TẬN GỐC

2.4. Khó thở hoặc lượng khí cấp không bình thường

Cảm giác khó thở khi sử dụng SCBA có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Một số khả năng gồm bộ điều áp hoạt động không đúng, van nhu cầu gặp vấn đề, đường ống bị ảnh hưởng, mặt nạ không kín hoặc lượng khí còn lại không đủ.

Điều quan trọng là không nên cố gắng tháo mặt nạ hoặc sửa chữa thiết bị khi đang ở trong môi trường có khí độc hoặc thiếu oxy. Nếu khả năng cung cấp khí thở bị nghi ngờ, hãy thực hiện quy trình rút lui khẩn cấp và báo hiệu cho đồng đội.

2.5. Mặt nạ bị mờ

Mặt nạ bị mờ thường xuất hiện do hơi thở tạo ra sự ngưng tụ trên bề mặt kính, đặc biệt khi có sự chênh lệch nhiệt độ giữa bên trong và bên ngoài mặt nạ.

Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể liên quan đến hệ thống thông khí, van hoặc các bộ phận khác của mặt nạ. Cách xử lý phụ thuộc vào thiết kế của từng model.

Người sử dụng nên thực hiện đúng phương pháp xử lý hiện tượng mờ được quy định trong tài liệu hướng dẫn của nhà sản xuất. Không tự ý tháo mặt nạ trong môi trường nguy hiểm để lau kính hoặc kiểm tra bên trong.

2.6. Mặt nạ không kín

Mặt nạ toàn mặt cần tạo được độ kín phù hợp với khuôn mặt để hệ thống cấp khí hoạt động đúng thiết kế.

Dấu hiệu mặt nạ không kín có thể là cảm giác không duy trì được độ kín, khí bên ngoài lọt vào hoặc luồng khí hoạt động bất thường.

Nguyên nhân có thể đến từ dây đeo điều chỉnh chưa đúng, gioăng bị hư hỏng, mặt nạ không phù hợp với người sử dụng hoặc cách đeo chưa chính xác.

Đây là lý do người sử dụng SCBA cần được đào tạo và thực hành việc đeo mặt nạ đúng cách trước khi thực hiện nhiệm vụ thực tế.

2.7. Bộ điều áp hoặc van nhu cầu hoạt động bất thường

Bộ điều áp và van nhu cầu là những bộ phận quan trọng trong hệ thống cung cấp khí. Khi các bộ phận này hoạt động bất thường, người sử dụng có thể nhận thấy luồng khí không ổn định, khó hô hấp hoặc âm thanh khác thường.

Đây không phải là nhóm lỗi nên tự tháo sửa tại hiện trường. Việc sửa chữa hoặc thay thế không đúng linh kiện có thể làm thay đổi đặc tính hoạt động của SCBA.

Thiết bị cần được đưa ra khỏi trạng thái sử dụng và chuyển cho nhân viên kỹ thuật được đào tạo hoặc đơn vị bảo dưỡng có thẩm quyền. NIOSH cũng yêu cầu việc bảo trì và thay thế phải tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và cấu hình được phê duyệt.

Tập huấn lấp ráp bộ SCBA

3. Khi phát hiện SCBA gặp sự cố, người sử dụng nên làm gì?

Khi SCBA có dấu hiệu bất thường, điều quan trọng nhất không phải là tìm cách sửa thiết bị ngay lập tức mà là đảm bảo người sử dụng không tiếp tục phơi nhiễm với môi trường nguy hiểm.

Bước 1: Nhận biết dấu hiệu bất thường

Không nên bỏ qua các dấu hiệu như rò rỉ khí, áp suất giảm bất thường, khó thở, mặt nạ không kín, còi cảnh báo không hoạt động hoặc bộ điều áp có biểu hiện khác thường.

Bước 2: Báo hiệu cho đồng đội

Nếu làm việc theo nhóm, cần thông báo cho đồng đội hoặc người phụ trách theo phương thức liên lạc đã được quy định và huấn luyện. Việc này đặc biệt quan trọng khi làm việc trong không gian hạn chế, khu vực hóa chất hoặc khu vực cứu hộ.

Bước 3: Rời khỏi khu vực nguy hiểm

Nếu SCBA không còn đảm bảo khả năng cung cấp khí thở, ưu tiên rút lui khỏi khu vực nguy hiểm theo kế hoạch ứng cứu. Không nên cố kéo dài thời gian làm việc để hoàn thành nhiệm vụ khi thiết bị đang có dấu hiệu bất thường.

Bước 4: Không tự tháo sửa SCBA trong vùng nguy hiểm

Người sử dụng chỉ nên thực hiện những thao tác khẩn cấp đã được đào tạo và được nhà sản xuất cho phép. Việc tháo bộ điều áp, van hoặc các bộ phận chịu áp tại hiện trường có thể tạo thêm rủi ro.

Bước 5: Đưa thiết bị đi kiểm tra

Sau khi ra khỏi khu vực nguy hiểm, cần đánh dấu hoặc đưa thiết bị ra khỏi trạng thái sẵn sàng sử dụng và chuyển cho người có chuyên môn kiểm tra.

Một nguyên tắc quan trọng trong quản lý SCBA là không đưa thiết bị trở lại sử dụng chỉ vì lỗi đã tạm thời biến mất. Thiết bị cần được xác nhận đáp ứng yêu cầu kiểm tra trước khi tiếp tục sử dụng.

Hướng dẫn xử lý khi phát hiện SCBA gặp sự cố

4. Những việc KHÔNG nên làm khi SCBA gặp sự cố

Khi SCBA có vấn đề, người sử dụng cần tránh những hành động có thể làm tăng rủi ro:

Không tiếp tục sử dụng SCBA khi có lỗi chưa xác định.

Không tự tháo bộ điều áp hoặc van tại hiện trường.

Không tự thay linh kiện không đúng chủng loại hoặc không được nhà sản xuất phê duyệt.

Không bỏ qua cảnh báo áp suất thấp hoặc cảnh báo cuối thời gian sử dụng.

Không sử dụng bình có dấu hiệu hư hỏng hoặc không đáp ứng yêu cầu kiểm tra áp dụng.

Không tháo mặt nạ trong môi trường có khí độc hoặc thiếu oxy để xử lý tình trạng mờ kính.

Đặc biệt, việc sửa chữa SCBA không nên được thực hiện theo kinh nghiệm cá nhân. SCBA là thiết bị bảo vệ sự sống và phải được bảo dưỡng theo tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.

5. Cách kiểm tra SCBA trước mỗi lần sử dụng

Phòng ngừa sự cố luôn tốt hơn xử lý sự cố trong khi đang làm việc. Việc kiểm tra trước khi sử dụng giúp phát hiện sớm những hư hỏng có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ.

5.1. Kiểm tra bình khí

Quan sát toàn bộ bình để phát hiện dấu hiệu va đập, nứt, ăn mòn, biến dạng hoặc hư hỏng bất thường. Kiểm tra van bình và thông tin nhận diện, đồng thời xác nhận tình trạng bình đáp ứng yêu cầu sử dụng của nhiệm vụ.

5.2. Kiểm tra áp suất

Kiểm tra áp suất theo yêu cầu của model SCBA và nhiệm vụ trước khi triển khai. Không nên sử dụng một mức áp suất cố định cho mọi loại bình.

5.3. Kiểm tra mặt nạ

Kiểm tra kính, gioăng, dây đeo, van và các chi tiết liên quan. Mặt nạ phải sạch, nguyên vẹn và có khả năng tạo độ kín theo yêu cầu của thiết bị.

5.4. Kiểm tra đường ống và đầu nối

Kiểm tra ống dẫn và đầu nối để phát hiện dấu hiệu nứt, rách, biến dạng, lỏng hoặc hư hỏng. Các đầu nối phải được lắp đúng theo cấu hình của thiết bị.

5.5. Kiểm tra hệ thống cảnh báo

Còi cảnh báo và các chức năng chỉ báo liên quan cần được kiểm tra theo quy trình kiểm tra trước sử dụng của đúng model SCBA.

NFPA 1852 quy định về việc lựa chọn, chăm sóc và bảo dưỡng SCBA hở mạch; tài liệu này cũng đề cập đến việc kiểm tra các bộ phận như mặt nạ, khung đeo, bình, ống, thiết bị chỉ báo thời gian sử dụng và bộ điều áp.

Cách kiểm tra SCBA trước mỗi lần sử dụng

6. Bảo dưỡng SCBA như thế nào để hạn chế sự cố?

Bảo dưỡng đúng cách giúp phát hiện sớm hư hỏng và duy trì tình trạng hoạt động của thiết bị. Sau khi sử dụng, SCBA cần được vệ sinh theo hướng dẫn của nhà sản xuất, đặc biệt đối với mặt nạ và các bộ phận có thể tiếp xúc với khói, bụi hoặc chất ô nhiễm.

Dây đeo, khung đeo, đường ống, đầu nối, van và bộ điều áp cũng cần được kiểm tra theo chương trình bảo dưỡng áp dụng. Những thiết bị có dấu hiệu hư hỏng hoặc gặp sự cố trong quá trình vận hành cần được đưa ra khỏi trạng thái sử dụng để kiểm tra.

Khi bảo quản, SCBA nên được đặt ở nơi sạch, khô và tránh các yếu tố có thể gây hư hỏng như va đập, ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, độ ẩm quá mức và hóa chất gây hư hỏng. NFPA cũng nêu rõ yêu cầu bảo quản SCBA nhằm hạn chế tiếp xúc với các yếu tố môi trường này.

Đối với bình khí, không nên áp dụng cứng một chu kỳ kiểm định cho tất cả các loại bình SCBA. Chu kỳ và phương pháp kiểm tra phụ thuộc vào vật liệu bình, quy định áp dụng, tiêu chuẩn liên quan, thông tin trên bình và hướng dẫn của nhà sản xuất. NIOSH nhấn mạnh rằng tuổi thọ và yêu cầu sử dụng của bình/SCBA phải được xác định theo tài liệu của nhà sản xuất và cấu hình được phê duyệt.

Doanh nghiệp nên xây dựng hồ sơ theo dõi để ghi nhận tình trạng thiết bị, lịch kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa và các sự cố phát sinh. Điều này giúp dễ dàng xác định lịch sử thiết bị và tránh đưa một bộ SCBA chưa đạt yêu cầu trở lại sử dụng.

7. Honeywell Safety – Đơn vị cung cấp thảm cách điện chính hãng

Honeywell Safety là đơn vị cung cấp các giải pháp bảo hộ lao động chuyên dụng cho ngành điện, nhà máy công nghiệp và các đơn vị điện lực. Các sản phẩm thảm cách điện được phân phối đều có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và đi kèm đầy đủ tài liệu kỹ thuật, chứng nhận chất lượng.

Đội ngũ kỹ thuật của Honeywell Safety sẵn sàng tư vấn lựa chọn thảm cách điện phù hợp theo cấp điện áp, môi trường làm việc và yêu cầu an toàn của từng doanh nghiệp. Bên cạnh đó, khách hàng còn được hỗ trợ về thông tin kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng và các giải pháp bảo hộ điện toàn diện nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ người lao động và đáp ứng các yêu cầu về an toàn trong sản xuất.

Website: honeywell-safety.vn
Hotline: 098 333 0380
Zalo OA: https://zalo.me/congtyeco3d
Fanpage: https://www.facebook.com/BHLD.ECO3D/