Bao lâu nên thay thiết bị bảo hộ? Đừng chỉ dựa vào thời gian sử dụng

Thiết bị bảo hộ lao động (PPE) có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ người lao động trước các nguy cơ tại nơi làm việc. Tuy nhiên, PPE không phải là thiết bị có thể sử dụng mãi mãi. Trong quá trình làm việc, vật liệu có thể bị hao mòn, lão hóa hoặc suy giảm khả năng bảo vệ do tác động của môi trường và điều kiện sử dụng.

Một sai lầm phổ biến của doanh nghiệp là chỉ căn cứ vào thời gian đã sử dụng hoặc ngày sản xuất để quyết định khi nào cần thay PPE. Trên thực tế, tuổi thọ của thiết bị còn phụ thuộc vào tần suất sử dụng, môi trường làm việc, cách vệ sinh, bảo quản và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Vậy bao lâu nên thay thiết bị bảo hộ? Không có một mốc thời gian chung áp dụng cho mọi loại PPE. Cách phù hợp hơn là kết hợp thời gian sử dụng với tình trạng thực tế của thiết bị, yêu cầu kỹ thuật và điều kiện làm việc.

1. Thời gian sử dụng có thực sự là căn cứ để thay PPE?

Thời gian sử dụng là một yếu tố cần xem xét khi quản lý PPE, nhưng không nên được sử dụng như căn cứ duy nhất để quyết định thay thiết bị. Một PPE có thể xuống cấp trước thời điểm dự kiến nếu thường xuyên chịu va đập, ma sát, hóa chất, nhiệt độ cao hoặc các điều kiện làm việc khắc nghiệt.

Ngược lại, một thiết bị được sử dụng ít, bảo quản đúng cách và vẫn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật có thể chưa cần thay chỉ vì đã sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định. Vì vậy, doanh nghiệp nên đánh giá đồng thời thời gian sử dụng, tình trạng thực tế và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Yếu tố nào quan trọng hơn?

>> Xem thêm: Trang chủ – HONEYWELLSAFETY .VN | 100% SẢN PHẨM CHÍNH HÃNG – GIÁ TẬN GỐC

1.1. Vì sao “hạn sử dụng” không phải lúc nào cũng là mốc thay thế tuyệt đối

Không phải mọi PPE đều có một thời hạn sử dụng cố định giống nhau. Với một số sản phẩm, nhà sản xuất có thể đưa ra tuổi thọ tham khảo hoặc điều kiện sử dụng tối đa. Tuy nhiên, những thông tin này cần được xem xét cùng với tình trạng thực tế của thiết bị.

Theo OSHA 29 CFR 1910.132, PPE phải được cung cấp, sử dụng và duy trì trong tình trạng vệ sinh, đáng tin cậy; đồng thời, PPE bị hư hỏng hoặc có khuyết tật không được sử dụng. Quy định này cũng yêu cầu người lao động được hướng dẫn về cách chăm sóc, bảo trì, tuổi thọ và loại bỏ PPE.

1.2. Vì sao cùng một loại PPE có thể có tuổi thọ thực tế khác nhau?

Hai thiết bị cùng loại và cùng ngày sản xuất vẫn có thể có tuổi thọ thực tế khác nhau. Nguyên nhân đến từ sự khác biệt về tần suất sử dụng, môi trường làm việc, cách vệ sinh, điều kiện bảo quản và mức độ tác động trong quá trình sử dụng.

Do đó, doanh nghiệp không nên áp dụng máy móc một mốc thay thế cho tất cả thiết bị cùng loại. PPE được sử dụng với cường độ cao hoặc trong môi trường khắc nghiệt cần được kiểm tra thường xuyên hơn để phát hiện sớm dấu hiệu xuống cấp.

2. Những yếu tố quyết định thời điểm cần thay PPE

Để xác định khi nào cần thay PPE, doanh nghiệp nên xem xét toàn bộ quá trình sử dụng thay vì chỉ nhìn vào ngày cấp phát. Những tác động xảy ra trong quá trình làm việc có thể khiến thiết bị mất khả năng bảo vệ nhanh hơn dự kiến.

Đặc biệt, PPE được sử dụng trong môi trường có hóa chất, nhiệt, độ ẩm, bụi, tia UV hoặc ma sát cao thường cần được kiểm tra thường xuyên hơn. Việc đánh giá cần dựa trên tình trạng thiết bị và hướng dẫn cụ thể của nhà sản xuất.

2.1. Tần suất và cường độ sử dụng

Tần suất sử dụng ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ hao mòn của PPE. Một thiết bị được sử dụng hàng ngày, liên tục trong nhiều giờ sẽ chịu tác động nhiều hơn so với thiết bị chỉ dùng cho những công việc không thường xuyên. Ma sát, va chạm và thao tác lặp lại cũng có thể làm vật liệu xuống cấp nhanh hơn.

Vì vậy, khi đánh giá thời gian sử dụng PPE, doanh nghiệp cần xem xét cả tần suất và cường độ công việc. Những thiết bị được sử dụng với cường độ cao nên được kiểm tra thường xuyên hơn để kịp thời phát hiện dấu hiệu hao mòn.

2.2. Môi trường và điều kiện làm việc

Môi trường làm việc có thể ảnh hưởng đáng kể đến tuổi thọ PPE. Hóa chất, dầu mỡ, nhiệt độ, độ ẩm, ánh nắng và tia UV đều có thể làm thay đổi tính chất của vật liệu. Với một số thiết bị, quá trình xuống cấp có thể diễn ra mà không dễ nhận biết bằng mắt thường.

Ngoài ra, môi trường có nhiều bụi, vật sắc nhọn hoặc nguy cơ va đập cũng khiến PPE chịu nhiều tác động cơ học hơn. Vì vậy, thiết bị sử dụng trong điều kiện khắc nghiệt cần được kiểm tra theo yêu cầu cụ thể của nhà sản xuất.

2.3. Vệ sinh, bảo quản và bảo dưỡng thiết bị

Cách vệ sinh và bảo quản cũng ảnh hưởng đến khả năng sử dụng lâu dài của PPE. Việc sử dụng sai chất tẩy rửa, phơi dưới nguồn nhiệt không phù hợp hoặc cất giữ trong môi trường ẩm có thể làm vật liệu xuống cấp nhanh hơn.

Doanh nghiệp nên tuân thủ hướng dẫn vệ sinh và bảo quản đi kèm từng sản phẩm. Nếu PPE bị nhiễm bẩn hoặc hư hỏng đến mức không thể làm sạch, khôi phục hoặc bảo đảm chức năng bảo vệ, thiết bị cần được đưa ra khỏi sử dụng theo hướng dẫn phù hợp.

2.4. Khuyến cáo của nhà sản xuất và tiêu chuẩn liên quan

Hướng dẫn của nhà sản xuất là căn cứ quan trọng khi xác định điều kiện sử dụng và thời điểm cần loại bỏ PPE. Doanh nghiệp nên kiểm tra các thông tin về giới hạn sử dụng, bảo quản, vệ sinh, kiểm tra và những trường hợp phải thay thế được cung cấp cùng sản phẩm.

Đối với PPE chống rơi, ANSI/ASSP Z359.11-2021 đưa ra các yêu cầu liên quan đến hiệu suất, thiết kế, hướng dẫn, đào tạo, kiểm tra, sử dụng, bảo trì và loại bỏ khỏi sử dụng đối với dây đai toàn thân. Đây là cơ sở tham khảo phù hợp khi doanh nghiệp quản lý các thiết bị chống rơi chuyên dụng.

Tại Việt Nam, Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH là văn bản quy định về chế độ trang cấp phương tiện bảo vệ cá nhân trong lao động, bao gồm các nội dung liên quan đến việc trang cấp PPE cho người lao động và danh mục phương tiện bảo vệ cá nhân theo nghề, công việc có yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại. Thông tư được ban hành ngày 30/11/2022 và có hiệu lực từ ngày 01/04/2023. Văn bản này nên được hiểu là cơ sở về chế độ trang cấp PPE, không phải là một lịch thay thế cố định cho mọi loại thiết bị.

Những yếu tố quyết định thời điểm cần thay PPE

>> Xem thêm: Bảo hộ điện – HONEYWELLSAFETY .VN | 100% SẢN PHẨM CHÍNH HÃNG – GIÁ TẬN GỐC

3. Dấu hiệu cho thấy PPE cần thay ngay, bất kể thời gian sử dụng

Trong nhiều trường hợp, tình trạng thực tế của PPE quan trọng hơn số ngày thiết bị đã được sử dụng. Một thiết bị mới dùng trong thời gian ngắn nhưng đã bị hư hỏng vẫn có thể không còn đảm bảo khả năng bảo vệ.

Vì vậy, nếu phát hiện dấu hiệu bất thường trong quá trình kiểm tra, doanh nghiệp không nên tiếp tục sử dụng chỉ vì PPE chưa đến mốc thay thế dự kiến.

3.1. Hư hỏng và hao mòn vật lý

Các dấu hiệu như nứt, rách, thủng, biến dạng, đứt sợi, trầy xước nghiêm trọng hoặc bộ phận bị lỏng đều cần được xem xét. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào từng loại PPE và vị trí hư hỏng.

Ví dụ, kính bảo hộ có tròng bị trầy xước nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến tầm nhìn. Với dây đai chống rơi, các dấu hiệu như dây bị rách, sờn, đường may hư hỏng hoặc bộ phận kim loại biến dạng cần được đặc biệt lưu ý.

3.2. Vật liệu bị lão hóa hoặc biến chất

PPE có thể bị lão hóa ngay cả khi không xuất hiện hư hỏng lớn. Một số dấu hiệu thường gặp gồm vật liệu trở nên giòn, cứng, mất đàn hồi, đổi màu bất thường hoặc xuất hiện dấu hiệu suy giảm do môi trường.

Những thay đổi này có thể làm giảm khả năng thực hiện chức năng bảo vệ của thiết bị. Khi phát hiện vật liệu có dấu hiệu biến chất, cần đối chiếu với hướng dẫn của nhà sản xuất để xác định có được tiếp tục sử dụng hay phải loại bỏ.

3.3. PPE không còn đảm bảo chức năng bảo vệ

Có những trường hợp PPE nhìn bên ngoài vẫn khá nguyên vẹn nhưng không còn đáp ứng chức năng bảo vệ ban đầu. Đây là lý do doanh nghiệp không nên chỉ kiểm tra ngoại quan mà cần đánh giá cả khả năng hoạt động của thiết bị.

Nếu PPE không còn vừa vặn, không thể điều chỉnh đúng, không giữ được vị trí hoặc không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo hướng dẫn sử dụng, thiết bị nên được đưa ra khỏi sử dụng để đánh giá hoặc thay mới.

4. Khoảng thời gian tham khảo cho từng loại PPE phổ biến

Không có một khoảng thời gian thay thế cố định áp dụng cho tất cả PPE. Những mốc dưới đây chỉ nên được xem là tham khảo trong điều kiện sử dụng và bảo quản phù hợp. Thời điểm thay thực tế vẫn phải dựa trên tình trạng thiết bị và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Điều này đặc biệt quan trọng với PPE chuyên dụng. Một số thiết bị có thể cần được loại bỏ ngay sau một sự kiện bất thường như va đập mạnh, tiếp xúc hóa chất hoặc chịu tải trong tình huống mà thiết bị được thiết kế để bảo vệ.

4.1. Mũ bảo hộ và kính bảo hộ

Mũ bảo hộ thường chịu tác động từ va đập, nhiệt, tia UV và điều kiện môi trường. Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào ngày sản xuất để xác định thời điểm thay. Nếu vỏ mũ bị nứt, biến dạng hoặc chịu một cú va đập đáng kể, cần thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Với kính bảo hộ, tình trạng tròng kính là yếu tố quan trọng. Kính bị trầy xước, rỗ, mờ hoặc hư hỏng làm ảnh hưởng đến tầm nhìn và khả năng bảo vệ cần được thay thế. Thời gian thay cụ thể có thể khác nhau tùy sản phẩm và điều kiện sử dụng.

4.2. Găng tay và giày bảo hộ

Găng tay và giày bảo hộ thường chịu ma sát trực tiếp trong quá trình làm việc nên mức độ hao mòn có thể thay đổi nhanh. Các dấu hiệu như rách, thủng, mòn nghiêm trọng, mất độ bám hoặc biến dạng cần được kiểm tra trước khi tiếp tục sử dụng.

Đối với găng tay và giày có chức năng bảo vệ chuyên dụng, không nên tự xác định tuổi thọ chỉ dựa trên ngoại quan. Doanh nghiệp cần tuân thủ yêu cầu bảo quản, kiểm tra và thời gian sử dụng được nhà sản xuất quy định cho từng sản phẩm.

4.3. Dây đai, dây chống rơi và thiết bị bảo hộ chuyên dụng

PPE chống rơi cần được quản lý chặt chẽ vì thiết bị có thể phải chịu tải lớn trong quá trình bảo vệ người lao động. Dây đai, dây chống rơi và các bộ phận liên quan cần được kiểm tra trước khi sử dụng và kiểm tra định kỳ theo yêu cầu của nhà sản xuất.

Đặc biệt, thiết bị chống rơi đã tham gia một sự kiện rơi hoặc chịu tải bất thường không nên tiếp tục sử dụng chỉ vì chưa đến thời hạn thay thế. Thiết bị cần được đưa ra khỏi sử dụng và xử lý theo hướng dẫn của nhà sản xuất. ANSI/ASSP Z359.11-2021 cũng bao quát các yêu cầu về kiểm tra, sử dụng, bảo trì và loại bỏ dây đai toàn thân khỏi sử dụng.

Dấu hiệu cho thấy PPE cần thay ngay

5. Cách kiểm tra PPE trước khi quyết định thay mới

Kiểm tra PPE giúp doanh nghiệp phát hiện sớm những thiết bị không còn đáp ứng yêu cầu. Thay vì chờ đến cuối vòng đời dự kiến, việc kiểm tra nên được thực hiện xuyên suốt quá trình sử dụng.

Mức độ kiểm tra cần phù hợp với loại PPE, tần suất sử dụng và điều kiện làm việc. Với thiết bị chuyên dụng hoặc có vai trò bảo vệ trước nguy cơ nghiêm trọng, doanh nghiệp cần tuân thủ đầy đủ quy trình kiểm tra của nhà sản xuất.

5.1. Kiểm tra nhanh trước mỗi lần sử dụng

Trước khi sử dụng, người lao động nên quan sát tổng thể PPE và kiểm tra những bộ phận có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng bảo vệ. Các dấu hiệu như rách, nứt, biến dạng, mòn, mất bộ phận hoặc dấu hiệu hóa chất cần được chú ý.

Nếu phát hiện bất thường, không nên tiếp tục sử dụng để “chờ kiểm tra sau”. Thiết bị cần được đưa ra khỏi sử dụng và báo cho người phụ trách để đánh giá hoặc thay thế. OSHA 29 CFR 1910.132(e) quy định rõ rằng PPE bị hư hỏng hoặc có khuyết tật không được sử dụng.

5.2. Kiểm tra định kỳ và ghi nhận tình trạng thiết bị

Bên cạnh kiểm tra trước mỗi lần sử dụng, doanh nghiệp nên xây dựng lịch kiểm tra định kỳ đối với PPE. Kết quả kiểm tra có thể được ghi nhận theo từng thiết bị hoặc từng nhóm người sử dụng để theo dõi quá trình hao mòn.

Việc lưu lại lịch sử sử dụng, kiểm tra và thay thế giúp doanh nghiệp nhận biết những nhóm PPE có tốc độ xuống cấp cao. Từ đó, kế hoạch mua sắm và thay thế có thể được chủ động hơn thay vì chỉ xử lý khi thiết bị đã hư hỏng.

Thời gian kiểm tra định kỳ

6. Doanh nghiệp nên quản lý việc thay PPE như thế nào?

Quản lý PPE hiệu quả không chỉ là mua đủ số lượng mà còn phải kiểm soát tình trạng thiết bị trong suốt quá trình sử dụng. Một quy trình rõ ràng giúp hạn chế tình trạng PPE hư hỏng vẫn được đưa vào sử dụng.

Đặc biệt, doanh nghiệp nên xác định trước tiêu chí loại bỏ đối với từng nhóm PPE. Khi tiêu chí đã rõ ràng, người lao động và bộ phận an toàn sẽ dễ dàng thống nhất thời điểm cần thay thiết bị.

6.1. Xây dựng tiêu chí thay thế cho từng nhóm thiết bị

Mỗi nhóm PPE nên có tiêu chí thay thế riêng dựa trên chức năng bảo vệ và điều kiện sử dụng. Mũ, kính, găng tay, giày, thiết bị bảo vệ hô hấp hay thiết bị chống rơi không thể được quản lý theo cùng một mốc thời gian.

Tiêu chí nên bao gồm tình trạng vật liệu, dấu hiệu hư hỏng, sự kiện bất thường, điều kiện môi trường và hướng dẫn của nhà sản xuất. Cách này giúp việc thay PPE dựa trên rủi ro thực tế thay vì chỉ dựa trên thời gian.

6.2. Theo dõi tình trạng và lịch sử sử dụng PPE

Doanh nghiệp có thể lập hồ sơ quản lý PPE theo từng bộ phận hoặc từng người lao động. Những thông tin như ngày cấp phát, loại thiết bị, tình trạng kiểm tra, lần bảo dưỡng và thời điểm thay thế sẽ giúp kiểm soát vòng đời thiết bị tốt hơn.

Đối với các thiết bị quan trọng, việc ghi nhận lịch sử còn giúp truy lại nguyên nhân khi thiết bị xuống cấp bất thường. Đây cũng là cơ sở để điều chỉnh tần suất kiểm tra hoặc lựa chọn sản phẩm phù hợp hơn.

6.3. Đưa ngay thiết bị không đạt yêu cầu ra khỏi sử dụng

Khi PPE đã hư hỏng hoặc không còn đáp ứng yêu cầu, thiết bị cần được tách khỏi khu vực sử dụng để tránh trường hợp người lao động lấy nhầm và tiếp tục sử dụng. Không nên giữ lại thiết bị không đạt yêu cầu với lý do “dùng tạm” hoặc “chưa có hàng mới”.

Đây cũng là nguyên tắc phù hợp với OSHA 29 CFR 1910.132(e), trong đó quy định PPE bị hư hỏng hoặc có khuyết tật không được sử dụng.

7. Những sai lầm thường gặp khi thay PPE

Thay PPE đúng thời điểm giúp giảm nguy cơ người lao động sử dụng thiết bị đã mất khả năng bảo vệ. Tuy nhiên, trong thực tế, doanh nghiệp vẫn có thể gặp một số sai lầm do quá phụ thuộc vào thời gian hoặc chưa có quy trình quản lý rõ ràng.

7.1. Chỉ thay khi hết thời hạn, bỏ qua tình trạng thực tế

Đây là một trong những cách quản lý dễ dẫn đến rủi ro. PPE có thể bị hư hỏng trước thời hạn dự kiến do va đập, hóa chất, nhiệt, ma sát hoặc bảo quản không đúng cách.

Do đó, ngày sản xuất hoặc thời gian sử dụng chỉ nên là một trong các yếu tố được xem xét. Tình trạng thực tế của thiết bị và yêu cầu kỹ thuật mới là cơ sở quan trọng để quyết định có tiếp tục sử dụng hay không.

7.2. Áp dụng một mốc thời gian cho tất cả PPE

Mỗi loại PPE có cấu tạo, vật liệu và chức năng khác nhau. Vì vậy, việc quy định “tất cả thiết bị thay sau X năm” có thể không phù hợp với thực tế sử dụng.

Doanh nghiệp nên phân nhóm PPE và xây dựng tiêu chí quản lý riêng. Những thiết bị có nguy cơ xuống cấp nhanh hoặc đóng vai trò bảo vệ trước nguy cơ nghiêm trọng cần được kiểm tra chặt chẽ hơn.

7.3. Tiếp tục sử dụng thiết bị đã có dấu hiệu hư hỏng

Một thiết bị đã có dấu hiệu hư hỏng không nên được giữ lại để sử dụng cho đến khi có hàng thay thế. Việc này có thể khiến người lao động đối mặt với nguy cơ trong khi PPE không còn đảm bảo chức năng ban đầu.

Khi phát hiện bất thường, cách xử lý phù hợp là đưa thiết bị ra khỏi sử dụng, đánh giá theo hướng dẫn của nhà sản xuất và thay mới nếu không còn đáp ứng yêu cầu.

Quy trình kiểm tra PPE

8. Honeywell Safety – Đơn vị cung cấp thiết bị bảo hộ chính hãng

Để hạn chế những sai lầm trên, việc lựa chọn nhà cung cấp uy tín là yếu tố then chốt trong quá trình quản lý PPE. Doanh nghiệp không chỉ cần sản phẩm phù hợp mà còn cần thông tin kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng và khuyến cáo bảo quản rõ ràng.

Honeywell Safety cung cấp các giải pháp thiết bị bảo hộ lao động chuyên dụng cho nhà máy, công trường và nhiều môi trường làm việc có nguy cơ cao. Doanh nghiệp có thể được tư vấn lựa chọn PPE theo từng vị trí làm việc, điều kiện môi trường và yêu cầu bảo vệ cụ thể.

Website: honeywell-safety.vn

Hotline: 098 333 0380

Zalo OA: https://zalo.me/4169150592841419831

Fanpage: https://www.facebook.com/BHLD.ECO3D/